.

Τρίτη, 30 Ιανουαρίου 2018

Ορεινό οδοιπορικό στον πιο πεδινό νομό της χώρας!

Αν και υπάγονται γεωγραφικά στον πλέον πεδινό νομό της Ελλάδας, καθώς κουρνιάζουν στις δασωμένες αντηρίδες των Αντιχασίων, του Τίταρου όρους και του Ολύμπου, συγκαταλέγονται στα πιο ορεινά κεφαλοχώρια.

Παράλληλα έχουν την τύχη να τα αγκαλιάζει η υπέροχη και με ελάχιστες ανθρώπινες επεμβάσεις ορεινή φύση.

Σημείο αναφοράς για την επίσκεψή σας στα όμορφα αυτά κεφαλοχώρια είναι η Ελασσόνα, το ιστορικό γεωργοκτηνοτροφικό κέντρο της περιοχής που ακουμπά στις νοτιοδυτικές παρυφές του Ολύμπου και απέχει 40 χιλιόμετρα από τη Λάρισα, 80 από την Κοζάνη και 135 από τη Θεσσαλονίκη.

Βερδικούσσα, εξώστης στον Όλυμπο



Σε κατάφυτη από ευθυτενείς οξιές και θαλερά ελάτια πλαγιά των Αντιχασίων και σε ύψος που ξεκινά από τα 850 μέτρα και φτάνει σχεδόν τα 1.000, στις ψηλότερες γειτονιές συναντάμε τη Βερδικούσσα.

Το χωριό δημιουργήθηκε κατά τους βυζαντινούς χρόνους από τη συνένωση μικρότερων συνοικισμών. Κατά την Τουρκοκρατία απολάμβανε σχετική αυτονομία καταβάλλοντας στην Υψηλή Πύλη κεφαλικό φόρο σε αγροτικά προϊόντα.

Η τοποθεσία που διάλεξαν οι παλιότεροι για να στήσουν τους πρώτους οικιστικούς πυρήνες κάθε άλλο παρά τυχαία δεν μπορεί να θεωρηθεί, καθώς νεότερες έρευνες έχουν καταδείξει ότι το ιδιαίτερο μικροκλίμα της περιοχής είναι εξαιρετικό και βοηθά στη θεραπεία χρόνιων αναπνευστικών παθήσεων.

Ο πνεύμονας του χωριού είναι ένα υπέροχο δάσος οξιάς που εκτείνεται σε μια έκταση περίπου 15.000 στρεμμάτων και έχει ενταχθεί στον ευρωπαϊκό βιότοπο για σπάνια αρπακτικά πουλιά, ενώ εδώ φωλιάζουν σημαντικοί πληθυσμοί θηλαστικών, όπως ο λύκος, το ζαρκάδι και το αγριογούρουνο.

Κατά τη διάρκεια της γερμανοϊταλικής κατοχής το χωριό κάηκε από τα ναζιστικά στρατεύματα.

Παρ' όλα αυτά, μεταπολεμικά και σε αντίθεση με άλλα χωριά της ορεινής Ελλάδας, η Βερδικούσσα ανέκαμψε δημογραφικά και σήμερα διατηρεί έναν μόνιμο πληθυσμό 2.000 κατοίκων που την κατατάσσουν ανάμεσα στα πλέον ακμαία ορεινά χωριά.

Φυσικό λόγω υψομέτρου και πλούσιων χορτολιβαδικών εκτάσεων είναι η πλειονότητα των κατοίκων να ασχολούνται με την κτηνοτροφία, αλλά και με τις εποχικές ορεινές καλλιέργειες.

Τα τοπικά προϊόντα, όπως το κρεμώδες κατσικίσιο τυρί «νιβατό», τα φασόλια, τα κάστανα, τα μήλα και τα κεράσια, θεωρούνται εξαιρετικής ποιότητας και γίνονται ανάρπαστα στις αγορές της Θεσσαλίας.

Η γειτονιά του Προφήτη Ηλία όπου δεσπόζει το καλοδιατηρημένο πέτρινο κτίριο του σχολείου, και μερικά από τα πιο εντυπωσιακά λιθόκτιστα, παλιά σπίτια σίγουρα κεντρίζουν το ενδιαφέρον.

Από εδώ ο δρόμος τραβά την ανηφόρα για το δασικό σημείο «ύψωμα Μαμαλή» όπου πραγματοποιούνται οι καλοκαιρινές γιορτές των Βερδικουσσιωτών, αλλά και το ετήσιο κάμπινγκ «Mountain Enduro Camp».

Εχει ενδιαφέρον να πούμε πως εδώ, στο σημείο αυτό, βρισκόταν μέχρι το 1912 το συνοριακό φυλάκιο «Καζάρμα» που καθόριζε τα σύνορα με την Τουρκία.

Με τα πόδια αξίζει να ανηφορίσετε ώς το ύψωμα που βρίσκεται 1.424 υψόμ. Η θέα προς τα τέσσερα σημεία του ορίζοντα είναι αφοπλιστική.

Το έμπειρο μάτι θα ξεχωρίσει τις κορφές του Ολύμπου και του Κίσσαβου στα ανατολικά, τη Ν. Πίνδο, τα Αγραφα, τα βράχια των Μετεώρων στα δυτικά, την Γκιόνα και το Βελούχι στον Νότο.

Στη βραχώδη περιοχή Πύργος, επισκέψιμο είναι το σπήλαιο όπου υπάρχει η αγιογραφία του Προφήτη Ηλία.

Το Λιβάδι του ουρανού




Το πέτρινο γεφυράκι (17ος αι.) στη θέση «Μαρούλι» κοντά στο Λιβάδι Φωτογραφία: Θοδωρής Αθανασιάδης / viewsofgreece.gr

Εξήντα χιλιόμετρα βορειότερα από τη Βερδικούσσα, γαντζωμένο στις πλαγιές του όρους Τίταρος, σε ύψος 1.200 μέτρων, συναντάμε το Λιβάδι, το ιστορικό κεφαλοχώρι των Βλάχων της Λάρισας, γνωστό και σαν «Βλαχολίβαδο».

Πρόκειται για μια ορεινή κοινότητα με σχεδόν 3.000 μόνιμους κάτοικους με ιδιαίτερες ιστορικές καταβολές που υπογραμμίζει την παρουσία της, έχοντας μια ανεκτίμητη προίκα, τη χαρισματική ορεινή φυσιογραφία που την περιβάλλει.

Το χωριό ατενίζει από προνομιακή θέση τις θεοκατοίκητες κορφές του Ολύμπου που τις βλέπεις να αναπηδούν ολόλευκες και ανταριασμένες ανάμεσα στις λιθόστρωτες στέγες, τις στητές καμινάδες, τα ροζιασμένα κλαδιά των χιλιόχρονων πλατάνων.

Οι βλαχόφωνοι Λιβαδιώτες ασχολούνταν με την κτηνοτροφία, αλλά και με την κατασκευή παραδοσιακών μάλλινων κιλιμιών από μικρές οικοτεχνίες.

Το Βλαχολίβαδο καμαρώνει περήφανα, καθώς είναι η γενέτειρα του ηρωικού Γεωργάκη Ολύμπιου, αγωνιστή του 1821 και συναγωνιστή του Υψηλάντη

. Ο Γεωργάκης ανδρώθηκε στα μετερίζια του Ολύμπου και συμμεριζόταν τις ιδέες του Ρήγα Φεραίου. Ετσι πήρε μέρος στην επανάσταση των Σέρβων ενώ μετά την αποτυχημένη επανάσταση στη Μολδοβλαχία, βρήκε ηρωικό θάνατο στη μονή Σέκου της Ρουμανίας όταν ανατίναξε την πυριτιδαποθήκη.

Ο Αυστριακός πρόξενος του Ιασίου διηγούνταν πως όταν πρόσφερε στον Γεωργάκη τη βοήθειά του για να διαφύγει σε ρωσικό έδαφος αυτός απάντησε: «Πήρα τα όπλα για να χύσω το αίμα των εχθρών της πατρίδας και όχι για να σώσω τον εαυτό μου. Η ευκαιρία είναι πολύ ευνοϊκή για να τη χάσω».

Στο Λιβάδι γεννήθηκε επίσης ο Κώστας Συννεφάκης, ο θρυλικός Καπετάν Νικήτας, διοικητής του 50ού Συντάγματος του ΕΛΑΣ.

Το χωριό διατηρεί αρκετά από τα παραδοσιακά χαρακτηριστικά του και τον οικιστικό του ιστό κοσμούν δίπατα πέτρινα αρχοντικά, αλλά και σημαντικές εκκλησιές όπως ο αξιόλογος ιστορικός ναός του Αγ. Χαραλάμπους, κτίσμα του 1054 που είναι ο παλαιότερος της περιοχής.

Στην πλατεία θα επισκεφτείτε το Λαογραφικό Μουσείο στο σπίτι όπου γεννήθηκε ο Γεωργάκης Ολύμπιος. Ενδιαφέρουσα είναι η μικρή αρχαιολογική συλλογή. Η ομορφότερη βόλτα γίνεται από την πλατεία όπου δεσπόζει ο θεόρατος πλάτανος που φυτεύτηκε το 1788 προς το πλάτωμα που το ονομάζουν «Κιόσκι» με την απίστευτη θέα στις κορφές του Ολύμπου. Εδώ τον Δεκαπενταύγουστο αναβιώνει το έθιμο «ο χορός των γερόντων».

Ευχάριστη είναι η πεζοπορική διαδρομή προς το ψηλότερο σημείο του χωριού όπου σε υψόμετρο 1.370 δεσπόζει ο ναός του Προφήτη Ηλία. Από εδώ ξεκινά η άγρια ορεινή πραγματικότητα του βουνού Τίταρος (παρακλάδι των Πιερίων).

Δασικός δρόμος οδηγεί στο υψίπεδο της Σάπκας που είναι από τα πιο πλούσια ορεινά λιβάδια της Μακεδονίας.

Κατηφορίζοντας προς Ελασσόνα αξίζει να κατευθυνθείτε προς το χωριό Δολίχη, χτισμένο στη θέση της αρχαίας πόλης Δόλιχης – η ακρόπολή της πιθανόν εντοπίζεται σε τοποθεσία γνωστή σήμερα ως «Καστρί».

Αξίζει μια στάση στην πλατεία για τον βυζαντινό ναό της Μεταμόρφωσης του Σωτήρος (10ος-11ος αιώνας) με τις θαυμάσιας τεχνικής αγιογραφίες.

Στο χωριό έχουν βρεθεί ίχνη νεολιθικού οικισμού που χρονολογείται από το 6500 π.Χ.-5800 π.Χ. Από εδώ ανηφορίζοντας για Λιβάδι στη θέση «Μαρούλι» θα δείτε το καλοδιατηρημένο πέτρινο γεφύρι του 17ου αι.

Κοκκινοπλός, στην ίδια στέγη με τους θεούς




Η πλατεία του Κοκκινοπηλού Η πλατεία του Κοκκινοπηλού | Φωτογραφία: Θοδωρής Αθανασιάδης / viewsofgreece.gr

Από το Λιβάδι εύκολα θα βγείτε στην εθνική οδό Ελασσόνας-Κατερίνης και θα στρίψετε την ανηφοριά που ίσα πάνω θα σας βγάλει στον Κοκκινοπηλό ή Κοκκινοπλό στην ντοπιολαλιά, που κουρνιάζει στα δασωμένα πρανή του βόρειου Ολύμπου, σε ύψος 1.200 μέτρων (το υψηλότερο κατοικήσιμο σημείο του Ολύμπου).

Οι πρώτοι οικιστικοί πυρήνες δημιουργήθηκαν στα πρανή του θεϊκού βουνού πιθανόν στις αρχές του 12ου αιώνα από Βλάχους, νομάδες κτηνοτρόφους και υλοτόμους που έρχονταν εδώ τους καλοκαιρινούς μήνες.

Η γεωγραφική θέση του, ανέκαθεν σημαντική καθώς βρισκόταν πάνω στις παλιές στράτες των καραβανιών που ταξίδευαν από τη θεσσαλική πεδιάδα προς τα παράλια της Μακεδονίας, αλλά και των αρχαίων δρόμων που συνέδεαν τη χώρα των Περραιβών με τη χώρα των Πιερέων και των Μακεδόνων, έκανε τον Κοκκινοπλό το πιο πολυάριθμο βλαχοχώρι του Ολύμπου.

Το 1669 με ειδικό φιρμάνι ανακηρύχθηκε η υπαγωγή του σε σουλτανικό βακούφι. Τότε χτίστηκαν οι δύο σπουδαίες εκκλησίες, ο Αγ. Χαράλαμπος και μετέπειτα η Αγ. Παρασκευή.

Μετά την αποτυχία των Ορλοφικών (1770), ο Κοκκινοπλός μαζί με την ευρύτερη περιοχή του Ολύμπου πέρασαν στη δικαιοδοσία του Αλή Πασά των Ιωαννίνων με αποτέλεσμα να χάσουν όλα τους τα προνόμια.

Ακολούθησε η παρακμή που κορυφώθηκε με την επιδημία της χολέρας του 1813.

Οι Κοκκινοπλιώτες ασχολούνταν κυρίως με την κτηνοτροφία, την υλοτομία, ενώ ονομαστοί στην περιοχή του Ολύμπου ήταν οι αλευρόμυλοι του χωριού.

Παράλληλα όμως, αρκετοί ντόπιοι καταπιάνονται με την παραγωγή ασβέστη, μια δραστηριότητα που συνεχίστηκε ακμάζουσα μέχρι τη δεκαετία του 1960. Τα τελευταία ασβεσταριά (ασβεστοκάμινα) σταμάτησαν τη λειτουργία τους μόλις πριν από μερικά χρόνια.

Στις αρχές του 20ού αιώνα το χωριό απαριθμούσε 2.500 κατοίκους και στο σχολείο φοιτούσαν τουλάχιστον 300 μαθητές.

Με την εισβολή των Γερμανών οι κάτοικοι πρόσφεραν κάθε δυνατή βοήθεια στους Συμμάχους που υποχωρούσαν. Αργότερα οι Ιταλοί λεηλάτησαν και έκαψαν τον Κοκκινοπλό.

Σήμερα εδώ ξεχειμωνιάζουν ελάχιστοι κάτοικοι και ο Κοκκινοπλός έχει την όψη έρημου οικισμού. Το καλοκαίρι ο πληθυσμός αυξάνεται με τον ερχομό των ξενιτεμένων, αλλά και των πολυάριθμων ορειβατών που συρρέουν από όλο τον κόσμο, αφού το χωριό διασχίζει το ευρωπαϊκό μονοπάτι Ε4 που οδηγεί στις κυριότερες κορφές του Ολύμπου και στα καταφύγια.

Υστερα από μια σύντομη ανάβαση θα βρεθείτε στο ξωκλήσι του Αϊ-Θανάση που βρίσκεται στα 1.300 μέτρα ψηλά για να ατενίσετε τη θαυμάσια θέα.

Σε αυτό το σημείο πραγματοποιείται κάθε χρόνο η ετήσια συνάντηση των χωριανών και ορίζεται «ανάδοχος» της εικόνας του Αγίου Αθανασίου αυτός που δίνει τα περισσότερα χρήματα για τη συντήρηση των εκκλησιών του χωριού.

Πανέμορφη καθώς διατρέχει υπέροχα δάση πεύκης και οξιάς είναι ωστόσο και η χωμάτινη διαδρομή που συνδέει τον Κοκκινοπλό με το χωριό Πέτρα Ολύμπου.

Διαμονή


Βερδικούσσα


● Ξενώνας «Βερδικούσσα» διαθέτει 8 πλήρως ανακαινισμένα δωμάτια και βρίσκεται στην πλατεία, τηλ. 24920-81500 & 6974048513 (κ. Βασίλης)

Λιβάδι

● Ξενώνας «Αντωνίου», τηλ. 24930 41180.

● Ξενώνας «Λανάρι», στεγάζεται σε αναπαλαιωμένο εργαστήριο επεξεργασίας μαλλιού, τηλ. 24930-41210.

Πηγή: efsyn.gr
Κείμενο - φωτογραφίες: Θοδωρής Αθανασιάδης (viewsofgreece.gr)